Extensief groen dak ​
Een extensief groen dak is voorzien van beplanting dat zichzelf grotendeels in stand kan houden en daardoor weinig onderhoud vereist. Basale beplanting bestaat voornamelijk uit sedum en mossen, maar ook biodiverse beplanting zoals (sier)grassen, bloemen en kruiden zijn mogelijk. Lichtgewicht sedum, sedum, schaduwbeplanting en biodiverse natuurdaken zijn types extensieve daken.​

​Intensief groen dak​
Met een dikkere substraatlaag en meer waterbeschikbaarheid is uitgebreidere beplanting mogelijk, zoals bodembedekkers, heesters en bomen. Een intensief groen dak is een begroeid dak dat is uitgevoerd als tuin. Daktuinen, -gazonnen en -parken vergen intensief onderhoud zoals maaien, snoeien, bemesten, irrigatiesysteem controleren etc.​

​In deze presentatie wordt het onderhoud en beheer van extensieve en intensieve daken nader toegelicht.

De voordelen op een rij

Een duurzame dakinvulling kent vele voordelen. Het Nationaal Dakenplan heeft becijferd wat al die voordelen zijn. ​

​Aansprekende voordelen vanuit een financieel oogpunt zijn onder andere de waardestijging van het pand en elektriciteitsbesparing. Maar bijvoorbeeld ook de verdubbeling van de levensduur van het dak:​

​Een regulier dak gaat ongeveer 20-30 jaar mee; een groen dak daarentegen heeft een levensduur van wel 40-70 jaar. Dit komt met name doordat de planten de daklaag beschermen tegen UV-straling. Hierdoor wordt het verouderingsproces van het dak vertraagd. ​

​Maar er zijn ook voordelen zoals minder geluidsoverlast, minder hittestress en meer biodiversiteit. Niet altijd zijn deze voordelen financieel uit te drukken, maar zeker belangrijke motivaties om over te gaan tot realisatie van multifunctionele daken.

Onderhoud extensief groen dak

Kleine extensieve groene daken, zoals rond het huis, kunnen zelf worden onderhouden. Hoveniers die grotere groene daken aanleggen, bieden vaak ook onderhoudscontracten waarbij 1-2x per jaar het groene dak wordt onderhouden. In beide gevallen zijn onderstaande punten relevant.

Inspectie

1-2x per jaar inspecteren op verstoppingen in afvoeren, lekkages of andere beschadigingen. Dit gebeurt meestal in het voorjaar of voor- en najaar. Als er ook zonnepanelen op het dak liggen, kan direct de bekabeling en de staat van de panelen worden gecontroleerd.

Beplanting

Controleer dan meteen op kale plekken in de beplanting. Indien nodig kunnen nieuwe planten worden aangebracht om de vegetatie te verdichten. Hou er rekening mee dat een groen dak 2 jaar nodig heeft na aanleg om tot wasdom te komen.

Zaailingen verwijderen

Verwijderen van ongewenste planten zoals bomen en struiken die zich kunnen vestigen en wortelschade kunnen veroorzaken.

Dakgoten vrijhouden

Reinigen van afvoeren en dakgoten om te voorkomen dat ze verstopt raken door bladeren of ander organisch materiaal.

Bemesting

Biodivers beplante daken behoeven geen frequente bemesting. Deze inheemse planten redden zich goed in het dakklimaat en mest geeft hier juist meer kans aan planten die vaak onkruid worden genoemd. Sedumdaken worden vaak wel eens per jaar bemest met een specifieke (biologische) meststof voor sedum.

Waterbeheer

Water geven tijdens lange periodes van droogte, vooral in de eerste jaren na de aanleg totdat het groendak volledig is doorworteld. Sedum is droogtebestendiger dan biodiverse beplanting. Het kan in een droge zomer verkleuren maar trekt hierna weer bij. Hou voor de frequentie van de bewatering aan dat een groen dak als een tuin is, maar met een dunnere laag aarde, waardoor het sneller uitdroogt.

Veiligheid

Wanneer het dak professioneel wordt onderhouden moeten veiligheidsvoorschriften worden nageleefd. Zo is bijvoorbeeld vanaf een hoogte van 2,5 meter valbeveiliging verplicht als dichter dan 4 meter van de dakrand wordt gewerkt.

Kosten

Onderhoudskosten zijn sterk afhankelijk van de grootte en de toegankelijkheid van het dak, de reeds aanwezige veiligheidsvoorzieningen, de frequentie van het onderhoud en de vegetatie. Voor een extensief groen dak variëert dit tussen €1 en €5 per m2 per jaar.

Onderhoud intensief groen dak

Intensieve groene daken, zoals daktuinen en groene dakterrassen, vergen intensief onderhoud. Hoveniers die grotere groene daken aanleggen, bieden vaak ook onderhoudscontracten waarbij 1-2x per jaar het groene dak wordt onderhouden. Hierbij zijn onderstaande punten relevant.

Regelmatig onderhoud

Wekelijks of maandelijks onderhoud zoals bij een traditionele tuin: gras maaien, onkruid wieden, snoeien van bomen en struiken, en beplanting vervangen indien nodig. Bodembewerking om verdichting te voorkomen en de bodemstructuur te verbeteren.

Dakgoten vrijhouden

Reinigen van afvoeren en dakgoten om te voorkomen dat ze verstopt raken door bladeren of ander organisch materiaal.

Bemesting

1x per jaar bemesten indien gewenst om de voedingsstoffen in de bodem aan te vullen en de gezondheid van de planten te waarborgen. Eventueel bodemanalyse uitvoeren om te bepalen welke voedingsstoffen nodig zijn en in welke hoeveelheid.

Waterbeheer

Bewatering wordt veelal geregeld met een irrigatiesysteem dat centraal aangestuurd is. Dit moet worden onderhouden.

Afwatering en drainage

Zorg voor goede afwatering om wateroverlast te voorkomen, vooral bij daken met diepere substraten die gevoeliger zijn voor wateraccumulatie. Inspecteren en onderhouden van drainage om verstoppingen te voorkomen en te zorgen dat overtollig water goed kan worden afgevoerd. In het geval van blauwe daken, met een extra waterbergende laag, moeten de verhoogde afvoeren en eventueel de computergestuurde afwateringsklep worden onderhouden.

Veiligheid

Wanneer het dak professioneel wordt onderhouden moeten veiligheidsvoorschriften worden nageleefd. Zo is bijvoorbeeld vanaf een hoogte van 2,5 meter valbeveiliging verplicht als dichter dan 4 meter van de dakrand wordt gewerkt.

Monitoring en documentatie

Het is belangrijk om een onderhoudslogboek bij te houden waarin alle uitgevoerde werkzaamheden en bevindingen worden gedocumenteerd. Dit helpt bij het plannen van toekomstig onderhoud en het signaleren van terugkerende problemen.

Kosten

Onderhoudskosten zijn sterk afhankelijk van de grootte en de toegankelijkheid van het dak, de reeds aanwezige veiligheidsvoorzieningen, de frequentie van het onderhoud en de vegetatie. Voor een intensief groen dak variëert dit tussen €2 en €8 per m2 per jaar.

Aanvullende info

Fabel: Muggenoverlast​

Als bezwaar tegen (blauw)groene daken wordt een risico op muggenoverlast weleens aangehaald. Langdurig stilstaand water geeft muggen inderdaad de kans om eitjes te leggen, maar de waterlaag van (blauw)groene daken is afgedekt en voorzien van goede afwatering. Een (blauw)groen dak voorkomt dus juist muggenoverlast, vergeleken met een kaal grijs dak waar plassen water blijven staan.​

Fabel: Risico op lekkage​

Mensen vrezen dat groene daken het risico op lekkage vergroot. Bij groene daken wordt echter altijd een wortelwerende laag aangebracht, als de dakbedekking niet al wortelwerend is. De wortelvastheid van de toplaag ligt vastgelegd in de vakrichtlijn voor gesloten dakbedekking (NEN-EN1348).​

​Koppelkans: isolatie​

Het is aan te raden om bij dakrenovatie de daken tevens te isoleren om de energie-efficiëntie van het pand te vergoten. Een groendak helpt bij het koelen in de zomer, maar niet bij het isoleren in de winter. Indien het dak in de toekomst een groen dak wordt, is het aan te raden om‘drukvaste’ isolatie toe te passen, zoals PIR, XPS of EPS.​

​Koppelkans: dakbedekking​

Indien het dak in de toekomst een groen wordt, is het aan te raden om een dakbedekking met wortelwerende eigenschappen te kiezen, zoals EPDM, TPO of PVC. Anders zal bij het installeren van het groen een extra wortelwerende laag toegepast worden (scheelt weer in materiaal en kosten). Het is aan te raden de nieuwe dakbedekking niet te lang (binnen 3 jaar) bloot te stellen aan UV licht voordat deze wordt voorzien van een nieuwe (groene) laag. Indien de initiële investering voor een dakinvulling binnen het budget past is het aan te raden om het gelijktijdig te doen. Dit maximaliseert de levensduur van beide systemen en biedt ook voordelen in uitvoering (zelfde uitvoerders, 1x steigerhuur, geen reparaties, etc.).