Nieuws

Tijdens deze sessie werd het belang van natuur voor gezondheid centraal gesteld. Zowel fysieke als mentale gezondheidsvoordelen van een groene leef- en werkomgeving kwamen aan bod, met concrete voorbeelden uit de ouderenzorg en wetenschappelijk onderbouwde inzichten.

Ailin Haijer: Het Groene Verpleeghuis op Texel

Ailin Haijer trapte de sessie af met een presentatie over een innovatief project van zorgorganisatie Omring. Deze organisatie, actief in Noord-Holland Noord, heeft als ambitie om in 2030 de meest duurzame zorgorganisatie van Nederland te zijn. Dit wordt onder meer vormgegeven in de Green Deal Duurzame Zorg, waarin gezondheid, duurzaamheid en samenwerking centraal staan.

Een belangrijk onderdeel hiervan is de ontwikkeling van een nieuwe woonzorglocatie op Texel: het groenste verpleeghuis van Nederland. De vervangende nieuwbouw wordt ingericht rond vier hoofdthema’s:

• Groen & Gezond
• Sociaal
• Circulair
• Energie

Belangrijke elementen uit het project:

• Consortiumbenadering: samenwerking tussen o.a. architecten, landschapsarchitecten en circulaire slopers. De samenstelling van het consortium bleek cruciaal voor het succes.
• Uniek duindak: een groen dak dat aansluit bij de beleving van ouderen die zijn opgegroeid in de duinen van Texel. Ook medewerkers kunnen hier tot rust komen.
• Natuurlijke beleving voor bewoners: zonder onderhoudsplicht, maar wel met volop natuurervaringen.
• Gebruik van bestaande natuur: bomen zijn verplaatst in plaats van gekapt; de tuin bevat Texelse beplanting.
• Biobased materialen: onder andere natuurlijke isolatie; houtbouw was helaas niet mogelijk vanwege regelgeving.
• Kwaliteit van leven in de laatste levensfase: nadruk op uitzicht, buiten kunnen zijn en contact met natuur.
• Opening gepland in maart/april 2026

Er is een wens voor wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van deze groene omgeving op bewoners en medewerkers. Een nulmeting is lastig, omdat het om nieuwbouw gaat.

 Jolanda Maas: Groen als gezondheidsinstrument

Jolanda Maas vulde het verhaal van Ailin aan met wetenschappelijke inzichten over de relatie tussen natuur en gezondheid. Ze verwees onder andere naar het werk van Ulrich, die al decennia geleden aantoonde dat patiënten sneller herstellen met uitzicht op natuur.

Effecten van natuur op medewerkers in de zorg:

• Vermindering van stress
• Positieve gevoelens en ontspanning
• Verhoogde creativiteit en cognitieve frisheid
• Verhoogde werkbevlogenheid en vitaliteit
• Natuur zorgt voor ademruimte en een gevoel van ontsnapping

Twee psychologische theorieën ondersteunen dit:

Attention Restoration Theory (ART) – Herstel van aandachtscapaciteit.

Leefstijltheorie – Fysiek en mentaal gezonder gedrag door buiten zijn en bewegen.

In de ouderenzorg:

• Praktische toepassing zoals bankjes op vaste afstanden om beweging te stimuleren.
• Natuurbeleving leidt tot natuurlijker en meer sociaal gedrag bij bewoners.

Werkbeleving en groen:

• Onderzoek toont aan dat meer buiten- en binnengroen leidt tot meer motivatie.
• In groepsverband is het effect sterker dan individueel.
• Er wordt gewerkt aan een MKBA (Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse) om de waarde van vergroening ook financieel inzichtelijk te maken.

Een interessant voorbeeld is een mislukt ontwerp voor een chemotherapievoorziening in de buitenlucht. De conclusie hieruit: daktuinen en andere groene ruimten moeten ontworpen worden vanuit de behoeften van de gebruiker.

Samenvatting en conclusie

• Groen werkt helend, ontspannend en verbindend: mensen voelen zich beter in een groene omgeving en gedragen zich natuurlijker.
• Natuurbeleving voor ouderen moet laagdrempelig zijn: geen onderhoudsverantwoordelijkheden, wel maximale zintuiglijke beleving.
• Voor optimaal gebruik van groen zijn nodig:
  • Een ontwerp dat aansluit bij de doelgroep
  • Inzicht in implementatiefactoren
  • Scholing van professionals in het gebruik van groen
  • Actieve organisatie van groene activiteiten

Slotopmerking van Jolanda Maas

"Je hoeft niet per se onderzoek te doen om te weten dat natuur werkt. Je voelt het. Maar om te investeren helpt het wel om het financieel te onderbouwen. Toch geldt vooral: je kunt het je eigenlijk niet veroorloven om het níet te doen."